Je gelooft in de euro, of je doet dat niet. Iedereen in Europa met bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt geacht in de euro te geloven. Dat betekent dat je te pas en te pas verklaart dat de euro een zegen is en dat er geen alternatief is. Het geloof houdt ook in dat iedereen die in de euro gelooft een optimist is en degenen die er niet (meer) in geloven, doemdenkers zijn. (more…)

Maarten Schinkel, journalist van de NRC, meldde het gisteren in de Wereld Draait Door: het praten over het einde van de euro is nu in de discourse. Politici en hun adviseurs praten erover en durven er dus ook over te denken. Merkel zinspeelde erop, commentatoren schrijven erover. Terwijl tot een ongeveer een week geleden zelfs het einde van de euro ondenkbaar leek, en dus ook onbespreekbaar. Maakte ik een opmerking in die richting, dan werd bij wijze van spreken mijn microfoon uitgeschakeld, of een collega merkte gedecideerd op dat het einde van de euro een ramp zou zijn. En daarmee basta.

Het feit dat er nu gepraat wordt over de euro geeft aan dat we te maken hebben met een echte crisis. Tot een week geleden probeerden de politici de problemen op te lossen met min of meer conventionele oplossingen. Radicale ingrepen bleven uit, radicale hervormingen ook. Meer toezicht hier, hogere kapitaaleisen voor banken daar en klaar zou kees zijn. Maar het begint er steeds meer op te lijken dat de eurolanden het niet gaan redden. Nu de schuldenberg van Italie begint te schuiven is er geen houden meer aan. Daar heeft ook de Europese Centrale Bank de middelen niet voor.

Er is sprake van een crisis wanneer er iets fundamenteels niet klopt, wanneer we tegen een fout in het systeem aanlopen. Een crisis vraagt om een systemische ingreep. De crisis van de jaren dertig van de vorige eeuw werd overwonnen met systemische veranderingen zoals controle op het bankwezen, deposito garanties, de invoering van sociale voorzieningen, centrale planning, meting van de economie met het BBP, management systemen en vakbonden. Van dergelijke ingrepen is tot nu toe nog geen sprake geweest (met uitzondering van de revolutie in de cultuursector.)

Het opgeven van de euro zou een begin kunnen zijn van hoognoodzakelijke hervormingen. In de chaos die erop volgt—met vallende banken, vallende politici, verwarde burgers, wanhopige beleggers, en radeloze wetenschappers—zal iets gaan gebeuren. Het besef dat we zo niet door kunnen gaan zal groot worden, zo groot dat men open staat voor een ander denken. En als dat denken gaat in de richting van het denken over duurzaamheid, over de kwaliteiten van een goede samenleving, over zinvol werk, over het belang van creativiteit en diversiteit in het werk en in de samenleving, zou wel eens kunnen blijken dat de crisis ergens goed voor was. Zoals de crisis van de jaren dertig dat ook was.

Arjo Klamer is hoogleraar culturele economie en lid van het sustainable finance lab.

Een parlementariër wees me op een filmpje op Youtube waarin het ondemocratische karakter van het op te richten noodfonds, het ESM (wat staat voor Europees Stabiliteits Mechanisme) aan de kaak wordt gesteld. (Zie http://www.youtube.com/watch?v=1GaH2MqXfxM.) Ze vroeg me of dit klopt en of nog iets mist in het debat. Dit is wat ik antwoordde. (more…)

Het is belangrijk om doelen en middelen uit elkaar te houden. Het doel is waar het om te doen is. Middelen zijn manieren om het doel te bereiken. Het vergeten van het doel is de meest voorkomende domheid, stelde Friedrich Nietzsche.

Welnu, die domheid zien we behalve in het bedrijfsleven, nu ook in de culturele wereld. Het belangrijk is om de doelen duidelijk (more…)

If anything symbolizes the failure of economics, it is the Nobel Prize for economics to the economists Christoper Sims and Thomas Sargent. Their world consists of models and those models depict a world of rational people who strategically respond to each other. Sims more than Sargent worked with econometric techniques to give the models an empirical dimension. Their work was influential in the seventies and the eighties. Yet just when they received the prize we may realize that their work is obsolete, if not outright wrong. (more…)

Gisteren had het Sustainable Finance Lab haar eerste bijeenkomst. Op initiatief van de Triodos Bank hebben Herman Wijffels en Klaas van Egmond met een aantal economen, onder wie ikzelf, besloten dat het hoog tijd is dat we ons gaan bezinnen op alternatieven voor het huidige financieel systeem. Want op deze manier blijft het goed gaan. En omdat politici geen aanstalten maken om in te grijpen, is het nu aan deze club.

Zoals Wijffels, Ewald Engelen, Hans Schenk en Arnoud Boot aangaven, is het huidige bestuur van banken onverantwoord. Ze trekken (more…)

During the eighties social democrats all over the world rallied against the cold turkey approach that the regime Pinochet used to stimulate the Chilean economy. The cold turkey approach was attributed to the Chicago boys, followers of the free market economist Milton Friedman. The idea was that a combination of cuts in wages and cuts in government programs would make space for entrepreneurs to do business. Social democrats were vehemently opposed as the measures were anti democratic and anti social. They were anti democratic because the dictator Pinochet pushed them through without democratic approval and they were anti social as the weak and disadvantaged would pay the price.

And see, the same approach is now used to tackle the problems in Greece, Portugal and Ireland. Outsiders (IMF, the ECB and the European Committee) determine what each country has to do leaving their parliaments no option but to go along. And the weak (more…)

Wetenschappers hebben moeite om hun werk te rechtvaardigen. Ze wijzen soms op de relevantie voor beleid ook al kunnen ze die relevantie niet aantonen. Ze wijzen op de mogelijke commerciële toepassingen ook al zijn dat soort directe toepassingen zeldzaam. We kunnen wijzen op het onderwijs dat we geven en dat moet toch wel ergens goed voor zijn. Maar voor wat precies? Dan blijven we zitten met al het onderzoek dat we doen. Hoe dat dan te rechtvaardigen? Om het onderwijs te voeden misschien?

Ik kwam met deze vragen in aanvaring toen ik vorige week met mijn sabbatical aan het NIAS begon. Wat een luxe (more…)

Obama’s inaugurational speech is all about trust.  First he addressed the lack of trust — a daring move for a president as Carter knows all too well –and then did what you need to do to restore trust: reach beyond the current state of affairs and find and the articulate what people have in common. If people were disappointed with the speech, they may reconsider. The speech is so powerful because it included (more…)

Easily gained insights do not stick

In managing, planning, or organising, we appeal to numerous advisors, consultants, entertainers, coaches, and trainers to get experience, hone a skill, or find support. I suspect that all this activity is good for something even if it remains difficult to tell what that good means.

At Academia Vitae we encourage you to go deep, to dig into texts, to probe the deeper meanings of concepts, and to question your own ideas, presuming that you develop (more…)