Zoon van de dominee
Ds. Alje Klamer (d. 1986)
door Henny de Lange
Trouw, 2 October 2002
De pastorie heeft haar sporen nagelaten. In de aanloop naar de Dag van het domineeskind, 26 oktober in de Nieuwe Kerk, portretten van meer en minder bekende pastoriekinderen. Vandaag hoogleraar economie Arjo Klamer.
,,Op mijn veertiende wilde ik niet meer naar de kerk. Ik was de eerste van de vier kinderen die afhaakte. Mijn vader was erg kritisch ten aanzien van het instituut kerk. Mijn argument om voortaan zondag thuis te blijven: als hij dat was, mocht ik toch ook commentaar hebben op de kerk? Dat hebben mijn ouders geaccepteerd, al vonden ze het wel pijnlijk.
Die beslissing stond los van hoe ik aankeek tegen mijn vader. Daar had en heb ik een heel goed gevoel over. Hij was zeer vooruitstrevend. Als een van de eersten stelde hij onderwerpen als pedofilie en homoseksualiteit aan de orde. Hij was ook de eerste die communie deed met een katholieke priester. Hij had een groot hart voor mensen die getraumatiseerd waren of gediscrimineerd werden. Ik heb hem daarom altijd zeer bewonderd. Vader was een heel warme man. Weliswaar was hij vaak weg, en leefde hij sterk voor anderen, maar als hij er was, was hij intens aanwezig.
Aan tafel waren er altijd levendige discussies over allerlei actuele onderwerpen. Ik moet er wel bij zeggen dat vooral mijn broer Ronald en vader het hoogste woord voerden. Die twee konden ook geweldig ruziemaken. Ik was wat stiller, en mijn twee zussen, Gonda en Channa, hoorde je nog minder.
Ik denk dat vooral de meisjes er wel last van hebben gehad dat vader zo sterk leefde voor anderen en dat het altijd om zijn werk draaide. Doordat hij zo dominant aanwezig was, voelde ik me wel eens in de verdrukking komen. Maar hij maakte daardoor ook weer allerlei krachten los.
Toen ik economie ging studeren, was hij trots op me, ook al snapte hij niks van die keuze. Ik heb mijn dissertatie aan vader opgedragen, maar ik denk dat hij hooguit het voorwoord heeft gelezen. Hij had totaal geen affiniteit met economie. Na mijn studie heb ik zeventien jaar in Amerika gewoond, tot 1994. Achteraf heb ik me pas gerealiseerd dat mijn vertrek waarschijnlijk ook iets te maken had met de dominantie van vader. Ik denk dat ik daarom pas ben teruggekomen, toen hij er niet meer was. Niet dat we ruzie hadden of zo, integendeel, we hebben altijd veel
gecorrespondeerd met elkaar. En ik herinner me dat hij me uitgerekend belde op een moment dat ik helemaal stuk zat. Ik heb weleens gedacht dat hij over een soort telepatische gaven beschikte.
Vader was altijd erg kritisch, maar aan het eind van zijn leven is hij daarvan teruggekomen. Hij is de toga weer gaan dragen. De macht van de traditie is toch erg groot. Je kunt niet alles kapotmaken en weggooien, want wat krijg je ervoor terug? Vooral nadat bij hem een hersentumor was ontdekt, heeft hij het geloof in de meest zuivere vorm ervaren en overgedragen. Dat heeft enorme indruk op me gemaakt.
Het geloof heb ik nooit afgezworen, wel had en heb ik moeite met het instituut kerk. In Amerika ging ik wel weer naar de kerk. De diensten in de episcopaalse kerk spraken me bijzonder aan.
Sinds ik terug ben in Nederland ben ik weer zoekende, ook al preek ik zelf wel eens in de remonstrantse kerk. Ik doe dat graag, het uitdragen van het besef dat er méér is, het zoeken naar het goede. Natuurlijk heb ik dat van huis uit meegekregen, maar ik had nooit verwacht dat ik het zo geweldig zou vinden om zelf ook te preken.
Met mijn kinderen - 17, 15, 10 en 3 - praat ik over het geloof, maar ik vind dat niet gemakkelijk. De omgeving is zo antireligie en antikerkelijk dat het moeilijk is om een vorm te vinden die aanspreekt. Maar ze staan er wel voor open. Ik lees ook voor uit de Bijbel, niet aan tafel, dat bleek niet te werken. Ook bidden doen we dan niet meer. Steeds vaker realiseer ik me dat er heel veel rituelen zijn afgeschaft, vaak ook om goede redenen, maar dat het moeite kost om er iets anders voor in de plaats te zetten dat bevredigt.
Ik praat er ook veel over met mijn broer Ronald, hoe armzalig de kerkdiensten zijn geworden en hoe je de geest weer in de fles zou kunnen krijgen. We zijn in dat opzicht een beetje elkaars vader geworden."
Ds. Alje Klamer (-1986), was onder meer radiopastor voor de Ikon.
www.kindvandedominee.nl
