De zwanenzang van rood-wit-blauw
door Wilko Voordouw
De Gelderlander, 10 January 2003
SCHIPHOL - KLM komt in Franse handen. Weer dreigt een nationale icoon ten onder te gaan. Is dat erg? "Ja. KLM heeft een verhaal en dat verhaal is hartstikke Nederlands."
Wat is er nog Nederlands aan Nederland? We hebben dijken, molens, tulpen. En 'we' hadden in 1930 de langste lijnvlucht, tussen Amsterdam en Batavia. Met dank aan de KLM.
DAF werd Volvo. Fokker ging naar een Duitse eigenaar alvorens te worden geliquideerd. De scheepsbouw is failliet, Air France is nu de baas bij KLM. The Flying Dutchman wordt een Français volant.
Arjo Klamer, hoogleraar economie van de kunst en cultuur aan de Rotterdamse Erasmusuniversiteit, is verbouwereerd over zoveel nationale slordigheid. "Dit is een nachtmerriescenario. KLM is een symbool. Dat wordt nu weggegeven door mensen die alleen maar aan rendement, doelmatigheid denken."
Klamer wil niet dramatiseren, maar hij waarschuwt wel dat 'de Fransen hier binnenkort de dienst uitmaken'. "KLM heeft een verhaal en dat verhaal is hartstikke Nederlands."
Jaap van Ginneken, expert in massacommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en woonachtig in Frankrijk, denkt dat het allemaal wel meevalt met de Franse dominantie. Hij verwacht dat Air France gedurende 'een zekere tijd' de Nederlandse identiteit van dochter KLM in stand zal houden.
"Deze overname is een gevolg van een globaliserende economie. Nederlandse bedrijven proberen over de grenzen te fuseren om zo hun voortbestaan te garanderen." De overname is in zijn ogen onvermijdelijk. Maar Van Ginneken denkt dat deze fusie een klap in het gezicht van menig Nederlander is.
"Het is een grote misvatting dat Nederlanders niet nationalistisch zijn. Nederlanders vinden het een slechte zaak dat de Fransen nu de baas zijn bij een zo Nederlands bedrijf als KLM. Er wordt wel degelijk erfgoed uitverkocht." Levi Emmerik van de Vakbond voor Nederlands Cabinepersoneel vindt al die verhalen over het 'blauwe' of het Oranjegevoel klinkklare onzin. "KLM blijft bestaan en ik zie niet in waarom ons sterke merk over een jaar of zes zou moeten verdwijnen. Quantas (de Australische luchtvaartmaatschappij, WV) is ook in andere handen gegaan en bestaat nog altijd. Het is gewoon een goed merk en dat heeft bestaansrecht."
Ook Benno Baksteen van het Platform Nederlandse Luchtvaart wil niet van treurnis weten. "Natuurlijk zijn we bang voor de werkgelegenheid. Maar opgaan in een groter geheel was onvermijdelijk."
Topman Van Wijk van KLM heeft groot vertrouwen in het personeel van beide luchtvaartmaatschappijen. Er zullen, zo beloofde hij, allerlei programma's komen om de culturele verschillen te overbruggen.
Klamer vertrouwt daar helemaal niet op. "Culturen botsen nu eenmaal. Die factor wordt stelselmatig onder het tapijt geveegd. Het beste voorbeeld van hoe het niet moet is Corus, het voormalige Hoogovens", sombert de Rotterdamse hoogleraar.
Massacommunicatie-expert Jaap van Ginneken ziet wel één groot voordeel in de overname van KLM door Air France. "Nu worden de maaltijden aan boord van de KLM-vliegtuigen beter."
