• home
• contact
• cv
• bio
• site admin

by Arjo Klamer
Eindhovens Dagblad, 14 May 2002
cat: Dutch; columns

Wat Pim Fortuyn heeft gepresteerd, grenst aan het ongelooflijke, stelt Arjo Klamer. Waar eerdere pogingen om de zelfgenoegzaamheid en ingekeerdheid van politiek Den Haag te doorbreken strandden, is zijn missie meer dan geslaagd.

Pim Fortuyn heeft zijn werk volbracht. Hij heeft de politieke zelfgenoegzaamheid op het Haagse Binnenhof aangepakt, het publieke debat dat dood leek te zijn, weer tot leven gebracht, en een aantal politieke taboes doorbroken. Het belangrijkste van alles is dat hij een nieuwe vitaliteit aan de democratie in dit land heeft gegeven. De grote massa zou zich van de politiek hebben afgekeerd, de apathie zou overheersen. We weten nu beter. De woede die alom geuit wordt, is een teken van politieke betrokkenheid, hoe ongenuanceerd ook. Pims éénmansactie heeft zijn uitwerking gehad. Het is nu aan anderen om te zorgen dat de betrokkenheid een politieke vorm krijgt en in politieke daadkracht wordt omgezet. Wat Fortuyn heeft gepresteerd, grenst aan het ongelooflijke. Waar eerdere pogingen om de zelfgenoegzaamheid en ingekeerdheid van politiek Den Haag te doorbreken strandden, is zijn missie meer dan geslaagd. Felix Rottenberg probeerde het met nieuwe, eigenzinnige mensen voor de PvdA in de Tweede Kamer. Vrijwel allen zijn inmiddels weer verdwenen. Jacques de Miliano probeerde het om eigenzinnig zijn zetel in de Tweede Kamer op te eisen buiten het CDA om en liep stuk op de macht van het politieke establishment. Bram Peper die als minister het kabinet probeerde op te schudden met een essay, werd genegeerd. En het manifest Stop de Uitverkoop van de Beschaving mocht dan wel redelijk wat belangstelling krijgen maar wist geen doorbraak te forceren. Dat lukte Fortuyn wel. Met zijn on-Nederlandse flamboyante optreden, en met zijn on-Nederlandse scherpte en directheid wist hij een gevoelige snaar te beroeren. In welingelichte kringen overheerste de afkeer, ja zelfs de haat. Journalisten gniffelden al bij de gedachte hoe ze dit varkentje wel zouden gaan wassen. Gevestigde politici dachten hem kalt te kunnen stellen, zoals ze dat steeds weer doen wanneer iemand zich buiten hun discussie opstelt. Niets hielp. De opmars van Fortuyn was niet te stuiten. Dat de reacties fel waren hoort bij het scenario. Want hoe anders ga je met de zonderlinge buitenstaander om die jouw zwaktes meedogenloos bloot legt? Hoe te reageren op iemand die de mensen aanspreekt die jou links hebben laten liggen? Precies, je maakt hem zwart. Je maakt hem uit voor rechts, extreem-rechts, en dreigt zijn succes al te groot te worden, dan gebruik je het ultieme middel door naar de holocaust te verwijzen, en van fascisme te spreken. Hoe dom dat was, blijkt nu, vooral ook omdat de ganse wereld inmiddels denkt dat Nederlanders op het punt stonden een ultra-rechtse politicus aan de macht te helpen.

Dat Fortuyn niet ultra-rechts was, is hopelijk nu wel duidelijk. Misschien was hij te eerlijk over de achterlijkheid van de islam maar ik wil alle vooraanstaande Nederlanders die in hun hart het christendom achterlijk en belachelijk vinden, niet graag de kost geven. Roepen dat Nederland vol was, leek cru maar daarmee kreeg hij wel het probleem van de integratie van nieuwkomers op de agenda. Misschien geloofde hij te veel in marktwerking maar hij was ook een sociaal bewogen man.

Stem

Wanneer mensen morgen hun stem gaan uitbrengen op de lijst Fortuyn dan hoeft dat geen irrationele daad te zijn, zoals nu alom geroepen wordt. Zo'n stem is een signaal van verontwaardiging en geeft aan dat het politiek anders moet. Ook al maakt die lijst het nieuwe elan niet waar, de kiezers zullen hoe dan ook een thuis moeten vinden. De andere partijen hebben goede redenen op die behoefte in te spelen. Overheersende thema's zijn die van gemeenschap, betrokkenheid, en verantwoordelijkheid. In de ijver mee te gaan in de vaart der volken is de nadruk te veel op het economische komen te liggen en te weinig op dat wat ons bindt. De managerscultuur is te ver doorgevoerd. Het gaat te veel om efficiëntie en te weinig om de zorg en de liefde voor elkaar en voor het vak. Het is duidelijk dat mensen aandacht willen voor de kwaliteit van hun directe omgeving, dat ze er genoeg van hebben dat jonge criminelen hun gang gaan en voetbalsupporters huis houden. Ze hebben genoeg van ingrijpende beslissingen zoals de invoering van de euro en de uitbreiding van Europa zonder dat enige tegenspraak geduld wordt. En terecht. Maar je hoeft niet je stem op de lijst Fortuyn uit te brengen. Partijen als de SP en Christen-Unie maken zich al lange tijd sterk voor de thema's van gemeenschap, betrokkenheid en verantwoordelijkheid. GroenLinks heeft zich er onlangs toe bekeerd. Het CDA van Balkenende doet ook volop mee (maar kan aangerekend worden dat het geen oppositie heeft weten te voeren en medeverantwoordelijk is voor lange wachtlijsten, de bezuinigingen en andere zaken waar zovelen zich nu terecht over opwinden). Kortom, er is keuze genoeg om de stem van verontwaardiging en voor een nieuw elan te laten klinken. Wat er ook gebeurt, we zijn Fortuyn veel verschuldigd. Hij verdient zonder meer een waardige standbeeld dat recht doet aan zijn onverzettelijkheid, en zijn on-Nederlands gevoel voor theater. Ik hoop dat hij ons nog lang zal heugen.