Een sterker Europees parlement holt de democratie
Klamer as guest columnist for Jan Marijnissen
Jan Marijnissen, June 2004
cat: Europe
Een sterker Europees parlement holt de democratie uit. Met gemengde gevoelens heb ik de resultaten van de Europese verkiezingen bekeken. De winst van één zetel voor de SP is een opsteker, maar wat betekent dit nu allemaal? Waar gaat het over?
Natuurlijk is het belangrijk dat we vertegenwoordigers hebben die goed opletten daar in Brussel en alert blijven op wat daar bekokstoofd wordt. Maar erg democratisch is het niet. En ik denk ook niet dat een echte democratie op Europees niveau kan.
Echte democratie bestaat bij de gratie van betrokken burgers, van mensen dus die zich druk maken over politieke zaken, die zich inzetten, mee doen aan discussies, demonstraties en verkiezingen. Een democratie moet leven. Zonder betrokkenheid is een instelling als een parlement doods.
Dat geldt overigens niet alleen voor parlementen maar ook voor ondernemingsraden. Het kan niet de bedoeling zijn dat na verkozen te zijn, de vertegenwoordigers zonder belangstelling van hun kiezers aan het werk gaan en van allerlei beslissingen nemen. Iedere beslissing heeft draagvlak nodig.
Blijkt dat de vertegenwoordigers een belangrijke beslissing nemen zoals de invoering van de euro, terwijl de meeste kiezers tegen zijn, dan is er iets fout. Als zoveel mensen ongeinteresseerd zijn in het Europees parlement dan is er iets ernstig fout met dat parlement.
Velen denken dat democratie een kwestie van een parlement en vrije verkiezingen is. Heb je die, dan is het wel goed. De Europese democratie zou volgens hen te kort schieten omdat het Europees parlement te weinig bevoegdheden zou hebben en dus pleiten ze voor meer bevoegdheden voor dat parlement. Maar zo werkt het niet.
Een echte democratie bestaat bij de gratie van betrokken burgers en die krijg je alleen in een sterke burgerlijke samenleving. We weten inmiddels dat wil een democratische instelling als een parlement werken, je een actieve samenleving nodig hebt waarin mensen op allerlei manieren met elkaar te maken hebben, elkaar gemakkelijk kunnen herkennen, en politiek actief zijn.
Die burgerlijke samenleving bestaat niet op Europees niveau. En het is onwaarschijnlijk dat dat ooit staat te gebeuren met al die verschillende tradities, culturen en talen. Europeanen moeten natuurlijk samenwerken aan van alles en nog wat, maar dwing ze niet samen te leven als waren ze één burgerlijke samenleving. Dat vraagt om problemen.
Ondertussen betekenen de hopeloze pogingen om een democratie op Europees niveau te realiseren wel dat de democratie op nationaal niveau wordt uitgehold. Het nationale parlement heeft steeds minder in te brengen en gaat over steeds minder belangrijke zaken.
Steeds vaker wordt het nationale parlement geconfronteerd met besluiten die in Brussel zijn genomen en waarmee ze niet anders kunnen doen dan instemmen. Het is geen wonder dat de betrokkenheid van burgers terugholt en dat velen gefrustreerd zijn met de politiek, nationaal dan wel Europees.
Dankzij dat Europese parlement gaat het bergafwaarts met de democratie in de Europese landen.
