Heeft het poldermodel toekomst?
by Arjo Klamer
de Volkskrant, 4 February 2000
cat: Netherlands
Het poldermodel heeft toekomst voorzover de Nederlandse samenleving een toekomst heeft. Met een steeds verder penetrerend Europa komt het Nederlandse in de samenleving onder druk en daarmee staat het poldermodel op de tocht.
Laat ik duidelijk zijn: het poldermodel is een typisch Nederlands produkt en gaat over meer dan een akkoord van Wassenaar en het overleg tussen de sociale partners. Het poldermodel is de moderne benaming van een Nederlands verschijnsel met een lange geschiedenis. Het gaat erom hoe wij Nederlanders samen-werken. Hoe typisch dat is, zal een ieder die wel eens in het buitenland gewerkt heeft, moeten beamen. De Belgen doen het anders, zo weten ze inmiddels in de bankwereld, en de Duitsers doen het weer anders. Daarover kunnen de mensen van Philips, Hoogovens (nou ja, Corus dan), en het voormalige Fokker meepraten. Samen-werken met de Belgen en de Duitsers, om bij de buren te blijven, gaat gewoonweg niet zo goed. Want zij werken anders.
Typisch voor het poldermodel is het overleg. Toen ik in de VS werkte begreep ik niets van de Nederlandse gewoonte om bij het geringste om de tafel te kruipen. Dat beslissingen in consensus genomen dienen te worden, bevreemdde mij helemaal. Op verzoek van Quesnay, voormalig voorzitter van de SER, heb ik geprobeerd dat eindeloze overleggen te begrijpen. Ik ben nog steeds trots op de titel van het boek dat daaruit resulteerde: Verzuilde Dromen. Want dat waren de dromen van een corporatistische samenleving waarin werkgevers en -nemers als partners opereren. Ik leerde dat deze manier van denken en ook doen vooral geinspireerd was door de rooms-katholieke ideologie en, in iets minder mate, protestante en socialistische overtuigingen. De droom was een samenleving op christelijke grondslag. Net als in een lichaam (corpus) heeft een ieder een functie.
