Europa genegeerd in Nederlandse verkiezingsstrijd
or
"It's the politics, stupid!"
by Arjo Klamer
Trouw, 22 January, 2003
cat: Europe; columns
De euro is politiek. Haar invoering is een politieke beslissing geweest om een politiek probleem op te lossen, en haar succes zal ook afhangen van de politiek. Wist Clinton in 1991 tijdens de strijd om het Witte Huis de aandacht van de Amerikanen op de economie te vestigen met de slogan It's the economy, stupid, voor het Europa met de euro is de gepaste strijdkreet "It's politics, stupid."
De misvatting is dat de invoering van de euro een financieel-economische aangelegenheid is. Mijn collega economen doen hard mee om die misvatting te versterken door de aandacht op te eisen voor de economische minnen en plussen van het Europa met de euro. Het standaard argument is dat met de euro de kosten van het wisselen wegvallen. Die euro maakt het verkeer over de grenzen gemakkelijker en goedkoper. Dat blijft natuurlijk het meest tot de verbeelding sprekende argument. Die euro maakt het reizen en handelen in Europa zoveel gemakkelijker. Vind ik ook. Steeds dat omrekenen van lires in gulden, en van peseta's in lires, en dat die bakken vol met muntjes die ik op mijn bureau heb staan, ik kan heel goed zonder. Dat bedrijven het handig vinden, is ook wel te begrijpen. Misschien zal met die euro de Europese handel toenemen en wordt de Europese markt een nog grotere eenheid. Daar kan je allemaal best positief over nadenken.
Denk je wat verder over de economische gevolgen dan gaat het over de schokbestendigheid van het euro gebied. Ieder land dat meedoet, geeft verschillende instumenten op waarmee de overheid een schok (hogere olie prijzen, crisis in Amerika, Azie en zo) kan opvangen. De Nederlandse Bank kan niet meer op eigen houtje de rente verlagen om de economie een impuls te geven, en de overheid kan dat niet meer nastreven met een genereus bestedingsbeleid. Sommige economen vinden dat best, anderen vrezen grotere instabiliteit binnen Europa, onder meer omdat sterke regionale economieen alleen maar sterker worden en arme regio's alleen maar armer. De voorstanders van de euro wijzen erop dat het Europa met de euro redelijk schokbestendig gebleken zoals na de Azie crisis, maar overtuigend is dat niet want het Europa zonder de euro deed het relatief zelfs wat beter.
Gevraagd naar de effecten van zoiets groots als de invoering van een munt, zeggen economen graag iets in de trant van: "Het kan vriezen en het kan dooien". Het is gewoon moeilijk te voorspellen hoe de Europese economie reageert op de invoering van de euro. In feite hebben we de euro al twee jaar. Is de relatief zwakke groei in het euro gebied toe te schrijven aan de euro of heeft dat met andere factoren te maken zoals de ontwikkelingen in de wereldmarkten. En betekent de slechte prestaties van de euro of de internationale financiele markten, waar de euro pijnlijk laag staat niet alleen ten opzichte van de dollar maar ook ten opzichte van de engelse pond, de tjechische kroon en de japanse yen, dat de voorstanders hun ongelijk moeten erkennen? En hebben zij weer gelijk omdat het eurogebied schokbestendig is geweest en dat de inflatie redelijk laag blijft? Wie zal het zeggen.
Het doet er allemaal niet toe. Wat er wel toe doet is de kwaliteiten van de politieke unie waarin de euro functioneert.
