Warning: include(/home/macdonald/www.klamer.nl/templates/page.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /home/macdonald/www.klamer.nl/articles/dutch/burger.php on line 7
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/macdonald/www.klamer.nl/templates/page.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php:/usr/local/php5/lib/pear') in /home/macdonald/www.klamer.nl/articles/dutch/burger.php on line 7
by Arjo Klamer
De Twentsche Courant Tubantia, 23 November 2002
cat: Dutch; columns
Wil de overheid financieel bijdragen aan activiteiten, dan heeft ze twee opties: geld uitgeven of belastingvoordeel geven. Wil de overheid dat er meer aan kunst gedaan wordt, dan kan ze culturele instellingen meer geld geven. Of ze kan mensen die geld uitgeven aan de kunsten, een belastingvoordeel geven.
Je zou zeggen dat het resultaat hetzelfde is, want de overheid schiet er hoe dan ook financieel bij in en de kunsten worden gestimuleerd. Maar het maakt nogal wat uit of de overheid meer besteedt of minder inneemt. Het belangrijkste verschil is dat een overheidsuitgave zichtbaar op de overheidsbegroting staat en dat de kosten van belastingaftrek aan het zicht worden onttrokken - een bijkomende factor is dat een uitgave onder de Zalmnorm valt en een aftrek niet.
Neem het stimuleringsbeleid ten aanzien van Nederlandse films. Had de overheid besloten filmprodukties direct te subsidiëren, dan was het subsidiebedrag een uitgave geweest. Dat bedrag kan begroot worden zodat zekerheid bestaat over de kosten. Met een belastingaftrek voor investeerders in de film heeft de overheid die zekerheid niet. Want hoeveel de overheid daardoor misloopt aan belastingen, hangt af van het enthousiasme van de investeerders. Dat enthousiasme bleek in dit geval veel groter dan gepland, met als gevolg dat de overheid iets meer dan 25 miljoen euro aan belastingen misliep in 2002. Fiscalisten spreken daarom in dit verband van een regeling met 'een open einde'. Het is een van de redenen waarom zij gekant zijn tegen bijzondere aftrekposten. Verder vinden zij dat aftrekposten het belastingsysteem onoverzichtelijk en de belastingformulieren onnodig ingewikkeld maken.
In tegenstelling tot fiscalisten hebben economen wel wat met aftrekposten. De overheid kan er immers gericht mee werken mensen te prikkelen tot gewenst gedrag, zoals bijvoorbeeld geldt voor de stimuleringsregeling voor groen beleggen.
Natuurlijk kan de overheid zelf groene energie stimuleren met directe subsidies. Maar dan doet zij het weer helemaal zelf. Wil de overheid dat wij burgers ons sterk maken voor groene energie, dan kan ze ons stimuleren door een verlaging van de BTW op milieuvriendelijke energievormen of met een belastingsaftrek op groen beleggen. In dat geval beslissen u en ik. En daar gaat het om.
De strijd tussen fiscalisten en economen woedt nu in alle heftigheid op het politieke niveau. Vermeend, u weet wel, de PvdA'er die het nieuwe belastingstelsel in elkaar gezet heeft, had veel op met het belastinginstrument. Fiscalisten spraken van 'Vermeenditis' om aan te geven hoe ziekelijk de neiging van de oud-bewindsman was om van alles en nog wat te regelen via uitzonderingen op de belastingregels. Het betrekkelijk nieuwe begrip 'Hereycking' staat voor het terugdraaien van al die uitzonderingen door demissionair staatssecretaris Van Eyck. Deze komt uit de school van fiscaal economen als collega Leo Stevens, voor wie elke uitzondering een doorn in het oog is. Even leek het erop dat Van Eyck zijn zin kreeg. Het spaarloon zou eruit gaan, en zo ook het belastingvoordeel voor groen beleggen. Fiscaal stimuleren van cultureel beleggen, zoals in films maar ook in musea en andere culturele projecten, zou tegengehouden worden. Maar de fiscalisten, met Van Eyck aan kop, hebben het pleit vooralsnog verloren. Groen beleggen blijft voorlopig in de belastingwet en cultureel beleggen komt erin. Helemaal gelukkig is deze uitkomst niet. Het voorbeeld van de film-investeringsaftrek schrikt af. Het is leuk dat we nu allemaal kunnen genieten van Ja Zuster, Nee Zuster, Abeltje, Minoes en Pietje Bell. Maar als je hoort dat de overheid voor deze Nederlandse speelfilms bij elk gekocht bioscoopkaartje 66 euro cent bijpast, krab je jezelf toch wel even achter de oren. Daarbij gaat het die investeerders vooral om het rendement en pas in de derde plaats om de films. Echte betrokkenheid stimuleert de overheid met deze aftrek niet. Wil de overheid dat u en ik meer betrokken raken bij de kunsten in dit land, dan zou ze zich vooral moeten richten op het directe geven. Zoals ik ieder jaar vlak voor Sinterklaas en kerstmis betoog, kan de cultuur van het geven in dit land wel wat stimulans gebruiken. De oproep is aan een ieder die de kunsten, of welk ander goed doel dan ook, een warm hart toedraagt: geef! De overheid zou kunnen meehelpen door de maximale aftrek van 10 naar 20 procent te verhogen, onder het motto: zij die geven, zullen ontvangen.
