Verschoolsing en schuldvraag
naar een universitair reveil
UT Nieuws, jaargang 35, nr. 27, 14 September 2000.
cat: knowledge
Het is de schuld van de universitaire bestuurders dat de universiteit verschoolst en voor onderzoek afhankelijker wordt van het bedrijfsleven. Dat moet anders, vinden verontruste hoogleraren. 'Ambtenaren zouden er voor mij moeten zijn in plaats van andersom.'
De hoogleraren die dit voorjaar het manifest 'Naar een Universitair Reveil' ondertekenden en zich afgelopen maandag verzamelden in Utrecht waren fel in hun bewoordingen, maar predikten slechts voor eigen parochie. Tussen het dertigtal toehoorders - in meerderheid grijzende mannen - zat geen enkele universitaire bestuurder.
Veel nieuws was er in de aula van het Academiegebouw niet te horen. Arjo Klamer van de Erasmus Universiteit mocht bevlogen spreken over de ideale universiteit als klooster van de 21ste eeuw waar je 'studenten mag lastig vallen met Aristoteles zonder dat ze vragen welk nut dat heeft". Ook collega Chris Lorenz van de Leidse en Vrije Universiteit mocht een leuke vergelijking trekken door een bestuurder de schizofrenie van dr. Jekyll en dr. Hyde toe te dichten: de een behartigt de belangen van de wetenschap terwijl de ander kijkt naar wat mogelijk is binnen de bedrijfsbegroting.
Hoewel een nieuw geluid uitbleef, konden er wel twee conclusies worden getrokken. De heren vinden dat universiteiten bestuurd worden zoals bedrijven in de vorige eeuw. 'Als ik met ambtenaren praat heb ik altijd het gevoel dat ik er voor hen ben, terwijl het toch echt de bedoeling is dat zij er voor mij zijn,' foeterde Klamer.
Het tweede punt waar de mannen elkaar op vonden, was de toekomst. De tijd voor verandering is aangebroken, zo menen de ondertekenaars van het manifest, nu het stelsel van propedeuse en doctorale fases bijna tot het verleden behoort. De geboorte van een bachelor-masterstelsel en de nieuwe lichting studenten die gevormd zijn in het studiehuis en geen schoolsheid dulden, zou een nieuwe academische vorming kunnen brengen.
Klamer en de zijnen achten de tijd rijp voor brede, discipline-overschrijdende bachelors. Daarin volgen bijvoorbeeld studenten geneeskunde literatuurgeschiedenis. Studenten leren er bovendien minder resultaatgericht, maar meer ontwikkelingsgericht te denken. 'Nu vragen studenten aan mij: 'wat moet ik weten voor mijn tentamen'. Ik kan mij niet herinneren dat ik die vraag ooit zelf heb gesteld', zei Frans Sluijter van de Technische Universiteit Eindhoven.
